Platonik ne demek? Platonik aşk nasıl anlaşılır, nasıl geçer?

Platonik ne demek?

Kısa cevap: platonik, günlük dilde karşılığı bulunmayan, çoğunlukla hayalde yaşatılan aşkı ya da duyguyu anlatır. "Platonik aşk" dediğimizde aklımıza genellikle birine uzaktan, söylemeden ya da karşılık görmeden duyulan sevgi gelir. Türk Dil Kurumu sözlüğü de kelimeyi böyle tarif ediyor: gerçekte var olmayan, karşılığı bulunmayan, hayalde yaşatılan, hep öyle kalması istenilen aşk, sevgi ve ilgi. Sözlükte aynı anlam için "eflatuni" karşılığı da verilmiş.

Yani "platonik" bir ilişki türü değil, bir durum. İki kişi arasında bir şey yok, ama bir tarafın içinde çok şey var. Bu yazıda kelimenin nereden geldiğini, platonik aşkın nasıl anlaşıldığını, karşılıklı olup olamayacağını ve ne zaman geçmeye başladığını sakin bir dille anlattık.

Platonik kelimesi nereden geliyor?

Kelime, Antik Yunan filozofu Eflatun'un (Platon) adından türemiştir. TDK, Türkçeye Fransızca platonique sözcüğünden girdiğini belirtiyor. Eflatun'un Şölen adlı diyaloğunda aşk, güzel bir bedene duyulan çekimden başlayıp güzelliğin kendisine uzanan bir merdiven gibi anlatılır. Rönesans dönemi bilgini Marsilio Ficino, 15. yüzyılda bu anlayış için Latince amor platonicus terimini kullanmıştır. İngilizcede "platonic love" ifadesi ise 17. yüzyılda dile girmiştir.

İlginç olan şu: bugün kullandığımız anlam, Eflatun'un söylediğinden epey farklı. Türkçede "platonik" kavramı ulaşılamayan, hayalde kalan aşkı çağrıştırır. İngilizcede ise "platonic" çoğunlukla romantik olmayan, sadece dostça bir bağı anlatır. Biri "platonik arkadaşlık" derse romantik beklenti olmadığını kastediyor olabilir. İki dilde aynı kelimenin iki farklı yere düşmesi sık karıştırılan bir nokta.

Bu yazı kelimenin ilişki ve duygu anlamıyla ilgili. Geometrideki "platonik cisimler" ayrı bir konu, burada ele almıyoruz.

Platonik aşk nasıl anlaşılır?

Platonik aşkın tek bir testi yok, ama bazı işaretler çoğu zaman bir arada görülür. Aşağıdakilerin hepsi sende olmak zorunda değil; bunlar bir teşhis değil, bir tarif.

• Karşındaki kişiyi yakından tanımıyorsun. Onunla ilgili duygun, gerçek sohbetlerden çok hayalinden besleniyor.
• Onu düşünmek, onunla vakit geçirmekten daha sık. Gün içinde kafanda kurduğun senaryolar, yaşadığın gerçek anlardan fazla.
• Bir şey söylemiyorsun. Duygunu açmıyor, açılma ihtimalini de ya korkuyla ya da "zaten olmaz" diyerek erteliyorsun.
• Küçük işaretleri büyütüyorsun. Bir bakış, bir beğeni ya da tek cümlelik cevap, uzun uzun yorumlanıyor.
• Duygu yoğun ama zemini zayıf. Heyecan büyük, ortak bir geçmiş ya da konuşulmuş bir şey yok.

Bu duygu insanidir ve bunu yaşayan tek kişi sen değilsin. Kendini tanımak için işe yarayan soru şu: Ben bu kişiyi mi seviyorum, yoksa onun hakkında kurduğum fikri mi? Cevap her zaman net çıkmaz ve bu normal. Bazen ikisi iç içedir.

Platonik aşk karşılıklı olur mu?

Olabilir, ama bunun için önce platonik olmaktan çıkması gerekir. Çünkü sözlükteki anlamıyla platonik aşk, karşılığı bulunmayan duygudur. Karşındaki de sana ilgi duyuyorsa ve bunu birbirinize belli ederseniz, artık adı platonik değil, karşılıklı hoşlanma olur. Fark, sessizliğin bozulmasıdır.

Bunun yolu, duyguyu hayalden çıkarıp gerçek bir temasa taşımaktır. Çoğu zaman bu şu adımlarla olur:

• Küçük bir temas kur. Büyük itiraf yerine, ortak bir konudan başlayan sade bir mesaj ya da kısa bir sohbet yeterli.
• Karşılığını izle. Cevaplar sıcak, sorular karşılıklıysa kapı aralıktır. Kısa, kuru ve kaçamak cevaplar da bir bilgidir.
• Acele etme ama ertelemeyi de alışkanlık yapma. Aylarca sadece izlemek, duyguyu hayalde büyütür.
• Hayır cevabına hazırlıklı ol. Duygunu söylemek karşılık garantisi vermez. Ama söylememek, ne olabileceğini hiç öğrenmemek demektir.

Karşındakinin sana ilgisi olup olmadığını anlamaya çalışıyorsan göz teması ve flört yazısı, bakışların ne söylediğini ve ne söylemediğini anlatıyor. Gelen yanıtı abartmadan okumak için de hoşlanan erkeğin belirtileri yazısına göz atabilirsin. Platonik aşkın crush'tan farkını merak ediyorsan crush ne demek yazısı, hoşlanmayı flörtten ve aşktan ayırıyor.

Tek taraflı aşka ne denir?

Türkçede tek taraflı, karşılık görmeyen aşk için en yaygın kelime platonik aşk. Başka söyleyişler de var: "karşılıksız aşk", "tek taraflı sevgi", "içten içe sevmek". Sözlükteki "eflatuni" karşılığı da günlük dilde çok kullanılmaz.

Burada ince bir ayrım var. Platonik aşk ile tek taraflı aşk her zaman aynı şey olmayabilir:

• Platonik aşk: Çoğunlukla söylenmemiş, hayalde yaşayan duygu. Karşı taraf bilmeyebilir.
• Tek taraflı aşk: Duygu söylenmiş ya da bilinmiş, ama karşılık yok. Karşı taraf "hayır" ya da "arkadaş kalalım" demiş olabilir.

Pratikte iki ifade birbirinin yerine kullanılıyor ve bu pek sorun değil. Ama hangisinde olduğunu bilmek, ne yapacağını değiştirir. İlkinde önce konuşmak bir seçenek. İkincisinde ise cevabı kabul edip kendine alan açmak daha sağlıklı. Reddedilmenin zorluğunu reddedilme korkusunu yenmek yazısında ele aldık.

Platonik ilişki ne demek?

"Platonik ilişki" ifadesi iki farklı şekilde kullanılıyor ve bu çoğu zaman kafa karıştırıyor.

• Türkçe gündelik kullanım: Aslında bir ilişki yok. Bir taraf duygu besliyor, ortada resmî bir bağ ya da karşılıklı bir söz yok. "Platonik ilişki yaşıyorum" diyen kişi çoğu zaman "birine platonik âşığım" demek istiyor.
• İngilizceden geçen kullanım: Romantik ya da fiziksel yakınlık içermeyen, dostça ve yakın bir bağ. Bir kadınla bir erkeğin sadece arkadaş olması gibi.

Hangisinden söz edildiğini anlamak için bağlama bakmak yeterli. Biri "platonik arkadaşım" diyorsa ikincisi, "platonik bir şeyler yaşıyorum" diyorsa genellikle birincisidir. Kendi ilişkini adlandırmakta zorlanıyorsan sevgi nedir yazısı sevgi, hoşlanma ve bağlılık kavramlarını ayırmana yardımcı olabilir.

Platonik aşk nasıl geçer?

Zamanla geçer, ama bu zamanı kısaltmak için yapabileceğin şeyler var. Hepsi basit ve hiçbiri seni duygusuz yapmaya çalışmıyor.

• Hayali gerçekle karşılaştır. Karşındaki kişi hakkında bildiklerini bir kâğıda yaz. Kaçı gerçek, kaçı senin tahminin? Bu liste çoğu zaman ilk bakışta sandığından kısadır.
• Onu izlemeyi azalt. Sosyal medyayı gün boyu izlemek duyguyu besler. Bildirimleri kısmak ya da bir süre uzak durmak yardımcı olabilir.
• Boşluğu doldur. Yeni insanlarla tanış, eski hobilerine dön, haftalık küçük planlar yap. Duygu boşlukta büyür.
• Güvendiğin biriyle konuş. Söylenince küçülen duygular var. Yakın bir arkadaşa anlatmak bile rahatlatır.
• Konuşmak istiyorsan konuş. Cevap ne olursa olsun, belirsizlik biter. Bitmiş bir şey, bitmemiş bir hayalden daha kolay bırakılır.
• Kendine süre tanı. Haftalar, bazen aylar sürebilir. Bu bir zayıflık değil, duygunun doğal seyridir.

Günlük hayatını ciddi şekilde etkiliyorsa, uyku ve iştahını bozuyorsa ya da aylardır aynı düşüncede takılı kalıyorsan bir psikolog ya da danışmanla konuşmak iyi bir adım olur. Bu yazı bir uzmanın yerini tutmaz. Karşılık görmeyen sevginin ardından yaşanan hüzün için aşk acısı nasıl atlatılır yazısı da elinin altında olsun.

Platonik sözler yazarken nelere dikkat etmeli?

Platonik duyguyu anlatan sözler arayanlar çok. Burada hazır bir söz listesi vermiyoruz, çünkü en iyi söz, kendi duygunu kendi cümlenle kuranıdır. Birkaç sade örnek, nasıl bir ton tutturabileceğini gösterebilir:

• "Seni bu kadar az tanırken bu kadar çok düşünmem, en çok beni şaşırtıyor."
• "Bazen söylenmeyen cümle, söylenenden daha çok yer kaplıyor içimde."
• "Karşılığı olmasa da sevebilmek, bana kendimle ilgili bir şey öğretti."

Bu örnekleri paylaşırken ya da yazarken kendi hâline göre değiştir. İlk cümle gibi biraz kendine dönük olanlar, doğrudan karşındakine yazılan mesajlardan daha rahat okunur. Birine göndereceksen kısa, baskısız ve cevap vermek zorunda bırakmayan bir dil seç.

Sessiz kalmak mı, açılmak mı?

Platonik bir duygu yaşıyorsan önünde iki yol var: ya duyguyu hayalde bırakıp zamana güvenmek, ya da gerçeğe taşımak. İkisi de meşru. Ama aylarca aynı noktada kalmanın da bir maliyeti var: dikkatin, enerjin ve başka birine açılma ihtimalin o duyguya bağlı kalıyor.

Çoğu zaman sağlıklı yol ortada: karşındakiyle gerçek bir bağ kurmayı denemek, olmuyorsa konuyu nazikçe kapatmak. Gerçek tanışma, hayal ile kişi arasındaki farkı kendiliğinden gösterir. Bunu kendin yapmak zor geliyorsa ortak bir çevre, ortak bir etkinlik ya da güvenilir bir tanışma ortamı işini kolaylaştırır.

Böyle bir ortam arıyorsan Lokum'a da göz atabilirsin. Ciddi bir ilişki düşünen Türk kökenli kullanıcılar için kurulan bu uygulamada niyetin ve memleketin profilinde görünüyor; mesajlaşma ancak iki taraf da birbirini beğenince başlıyor, doğrulama ise kısa bir canlı selfie ile yapılıyor. Cesareti senin yerine hiçbir uygulama toplayamaz, ama beğeni karşılıklı olduğunda "acaba onun da ilgisi var mı" sorusu en baştan cevaplanmış olur.