Eşim bana bağırıyor, beni aşağılıyor: sorun mu, şiddet mi?

Kocam bana bağırıyor: bu ne zaman sorun sayılır?

Kısa cevap: tek bir kavgada yükselen ses ile seni küçültmek için tekrar eden bağırma aynı şey değildir. Herkes yorgunken, kızgınken sesini yükseltebilir; sonra özür dileyip konuyu konuşabilir. Ama bağırma bir alışkanlığa dönüştüyse, her tartışmada yaşanıyorsa ve sonunda sen susuyor ya da korkuyorsan, bu artık "huyu böyle" diye geçiştirilecek bir şey değildir.

Bu yazı bir teşhis değil. Eşinin neden böyle davrandığını uzaktan yorumlamıyoruz ve sana kesin bir hüküm vermiyoruz. Amacımız, "kocam neden bana bağırıyor" diye aradığında bir ölçü bulman: neyin tartışma, neyin sorun, neyin şiddet sayıldığını sakin bir dille ayırmak. Yasayla ilgili bilgiler Resmî Gazete'deki 6284 sayılı Kanun metni ve Adalet Bakanlığı'nın aile içi şiddet sayfasıyla karşılaştırıldı; Ekim 2026 itibarıyla kontrol edildi. İlişkideki genel tabloyu görmek istersen toksik ilişki belirtileri yazısına da göz at.

Normal tartışma ile bağırma örüntüsü arasındaki fark

Sesin yükseldiği her an şiddet değildir, ama yükselen sesin ardından gelenler çok şey söyler. Aşağıdaki tabloyu kendi yaşadıklarını düşünerek okuyabilirsin:

Son satırlar belirleyici. "Ne diyeceğim de kızmayacak" diye evde kendini kollamaya başladıysan, sorun tek bir kavgadan büyüktür. Yaşadıklarını yanlış hatırladığına inandırılıyorsan gaslighting yazısına da bakabilirsin.

Kocam bana düşman gibi davranıyor

Bu cümleyi kuran çoğu kişi aslında tek bir olayı değil, bir havayı anlatıyor: soğuk bakışlar, alay, sürekli eleştiri, konuşmamak, her şeyde karşı çıkmak. Sen ne yapsan yanlış, ne desen kötü niyetli. Bu, açık bir kavga olmadan da yıpratır.

Böyle bir dönemin birkaç farklı nedeni olabilir ve biz hangisinin senin evinde olduğunu bilemeyiz: iş ya da para stresi, çözülmemiş bir küskünlük, ilişkideki güç dengesi, ya da karşındakinin seni küçültmeyi bir alışkanlığa çevirmesi. Ayırt etmek için şunlara bak:

• Bu düşmanca hava belli bir döneme mi bağlı, yoksa yıllardır sürüyor mu?
• Konuşmak istediğinde dinleniyor musun, yoksa konu hemen sana dönüyor mu?
• Başkalarının yanında da böyle mi, yalnızca sizin aranızda mı?
• Kötü dönemin ardından gerçek bir yakınlaşma ve değişim görüyor musun?

Cevaplar seni tek başına tartmak için değil, durumu bir kâğıda dökmek için. Yazdıkların, bir danışmana ya da güvendiğin birine anlatırken de yardım eder.

Eşim beni sürekli aşağılıyor: ne yapmalıyım?

Aşağılama, bağırmadan da olur: "sen zaten beceremezsin", "annen sana bir şey öğretmemiş", başkalarının önünde alay etmek, dış görünüşünle ya da ailenle dalga geçmek. Tek bir ağır söz değil, tekrarı yıpratır; çünkü zamanla bu cümleleri kendine söylemeye başlarsın.

Atılabilecek küçük ve uygulanabilir adımlar:

• Not al. Ne zaman, ne söylendi, yanında kim vardı. Bunu yalnızca senin ulaşabildiğin bir yere yaz.
• Sakin ve kısa bir sınır koy. "Bana böyle konuşulmasını kabul etmiyorum. Sakinleşince konuşuruz." Tartışmanın ortasında ikna etmeye çalışma; sınırı söyle ve ortamdan çık.
• Tepkiye bak. Özür ve davranış değişikliği mi, yoksa daha çok öfke mi geliyor?
• Çevrenden kopma. Sürekli aşağılanan insan kolayca yalnızlaşır. Güvendiğin bir yakınına, arkadaşına anlat.
• Bir uzmandan destek al. Bir psikolog ya da aile danışmanıyla konuşmak, yaşadığına ad koymayı ve önündeki yolları görmeyi kolaylaştırır. Destek almak sana çekince veriyorsa terapi ve psikolog tabusu yazısı bu çekinceyi ele alıyor.

Hakaret ve aşağılamanın tekrar etmesi, kanunun "psikolojik" ve "sözlü" şiddet dediği alana girebilir. Hukuki bir değerlendirme için ŞÖNİM'e ya da bir avukata danışmak en doğrusu.

Kocam bana para vermiyor: bu ekonomik şiddet olabilir mi?

Para konusu çoğu evde gerilim kaynağıdır ve her para tartışması şiddet değildir. Gelir gerçekten azsa, borç varsa, birlikte bütçe yapılıp zor kararlar alınıyorsa bu başka bir durumdur. Soru şu: karar veren ve bilgiyi elinde tutan tek kişi o mu, sen de ihtiyaçların için erişebiliyor musun?

6284 sayılı Kanun, şiddeti tanımlarken fiziksel, cinsel, psikolojik ve sözlü tutumların yanında "ekonomik" her türlü tutum ve davranışı da sayıyor. Yani para üzerinden kurulan baskı, kanunun gözünde de bir şiddet türü olarak anılabiliyor. Gündelik hayattan örnekler:

• Çalışmıyorsan ev ve kişisel ihtiyaçların için bile para verilmemesi, her harcamanın hesabının sorulması,
• Maaşına ya da kazancına el konulması, kartının ve hesabının elinden alınması,
• Çalışmana engel olunması ya da zorla çalıştırılman,
• Evin giderlerinin bilerek karşılanmaması, senin üzerine borç yapılması.

Burada hüküm vermiyoruz; bir durumun hukuken nasıl değerlendirileceğini mahkeme ve uzmanlar söyler. Ama bunu görmek önemli: ödenmeyen bir fatura ile seni ona muhtaç bırakan bir para düzeni aynı şey değildir. Mümkünse kimliğini, gelirini ve banka bilgilerini kendi elinde tut, önemli belgelerin nerede olduğunu bil. ALO 183'ün ekonomik danışmanlık desteğinden de yararlanabilirsin.

Bu bir şiddet mi? Kendine sorabileceğin sorular

Şiddet yalnızca vurmak değildir. Kanun metni de fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü ve ekonomik tutumları birlikte sayıyor. Kendine şunları sorabilirsin:

• Evde ya da eşimin yanında korkuyor muyum?
• Ne söyleyeceğimi, nereye gideceğimi, kimi göreceğimi sürekli ona göre mi ayarlıyorum?
• Telefonum, param, kimliğim ya da arkadaşlarım kontrol ediliyor mu?
• Tehdit edildim mi, itildim mi, bir şeye zorlandım mı?
• Çocuklar bunu görüyor ya da duyuyor mu?

Bu sorulardan birine bile "evet" dediysen, yaşadığına hemen bir ad koymak zorunda değilsin; bir destek hattını arayıp "bu normal mi" diye sormak için bu yeterli bir sebep. İlişkide kırmızı bayraklar yazısı da işaretleri başka bir açıdan anlatıyor.

Güvende değilsen: Türkiye, Almanya ve Hollanda'da destek hatları

Fiziksel tehlike varsa ya da korkuyorsan önce güvenliğine bak. Resmî sayfalarında Ekim 2026 itibarıyla kontrol ettiğimiz hatlar:

• Türkiye: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın ALO 183 hattını Türkiye'nin her yerinden ücretsiz ve günün her saati arayabilirsin; hat psikolojik, hukuki ve ekonomik konularda danışmanlık veriyor. Hayati bir tehlike varsa hemen 112'yi ara. Emniyet Genel Müdürlüğü'nün KADES uygulamasıyla telefondan acil yardım ihbarı da gönderebilirsin.
• Almanya: 116 016 numaralı Hilfetelefon "Gewalt gegen Frauen" yılın her günü, günün her saati ücretsiz ve adını vermeden aranabiliyor; danışmanlık Türkçe de veriliyor. Acil durumda 112.
• Hollanda: Veilig Thuis'e 0800 2000 numarasından ücretsiz, günün her saati ve adını vermeden ulaşabilirsin. Acil durumda 112.

Türkiye'de başvurular için Adalet Bakanlığı'nın sayfası şunları söylüyor: şiddet mağduru ya da şiddete uğrama tehlikesi altında olan kişi yakınındaki polis veya jandarma karakoluna başvurabilir, Aile Mahkemesi hâkimliğinden tedbir isteyebilir, ŞÖNİM'den hukuki ve psikolojik destek alabilir. 6284 sayılı Kanun'a göre şiddet uygulayana yönelik önleyici tedbirlere hâkim karar verir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bu tedbirlerin bir kısmını kolluk amiri de alabilir; hâkimin yirmi dört saat içinde onaylamadığı tedbir kendiliğinden kalkar. Bu kanun kapsamındaki başvurulardan masraf alınmaz. Süreçlerin ayrıntıları kişiye göre değişir, ŞÖNİM ya da bir avukat sana doğrusunu anlatır.

Henüz birlikte değilsen: bu işaretleri baştan görmek

Bu yazıyı evli olduğun için değil, yeni biriyle tanışmadan önce okuyorsan şunu ekleyelim: öfkesine hâkim olamamak, tartışırken hakarete geçmek, paranı ya da kimlerle görüştüğünü kontrol etmeye çalışmak çoğu zaman ilk aylarda küçük işaretler olarak görünür. Tek bir an kimseyi tanımlamaz, ama tanışmayı yavaş tutmak senin hakkın. Lokum gibi bir uygulamada sohbet ancak iki taraf da birbirini beğenince başlıyor; profilde niyeti ve memleketi okuyabiliyor, kısa bir canlı selfie kontrolünden geçmiş profilleri rozetinden ayırt edebiliyorsun. Bir uygulama karakteri ölçemez; öfke ve para konusundaki beklentileri ilk haftalarda konuşmak ise ileride çıkacak sürprizleri azaltır.