Inshallah betekenis: wat Turken bedoelen met inşallah

Wat betekent inshallah?

Inshallah betekent "als God het wil" of "met Gods wil". Het is een Arabische uitdrukking die ook in het Turks dagelijks wordt gebruikt, geschreven als inşallah en uitgesproken als "in-sjal-lah". Je zegt het over iets in de toekomst: een afspraak, een plan, een wens. "Morgen zien we elkaar, inşallah." Het idee erachter is dat je plannen kunt maken, maar dat de uitkomst uiteindelijk niet alleen van jou afhangt.

In Nederlandse teksten zie je vaak inshallah; de Woordenlijst Nederlandse Taal spelt insjallah, en je komt ook inshaallah en insallah tegen. Het gaat om hetzelfde woord. Letterlijk bestaat het uit drie delen: in (als), shā'a (wil) en Allah (God). Allah is het Arabische woord voor God; ook Arabischsprekende christenen gebruiken het.

Waar komt inshallah vandaan?

De uitdrukking komt uit de islamitische traditie. In de Koran, in soera Al-Kahf (18:23-24), staat dat je niet over iets moet zeggen "dat zal ik morgen doen" zonder erbij te zeggen "als Allah het wil". Moslims lezen dat als een herinnering aan nederigheid: je kunt je voornemens uitspreken, maar je beheerst de toekomst niet.

Vanuit die bron is het een vaste uitdrukking geworden bij moslims wereldwijd, in het Arabisch maar ook in het Turks, Urdu, Perzisch en Indonesisch. Daardoor hoor je het ook bij Turkse Nederlanders in de dagelijkse spreektaal, vaak midden in een Nederlandse zin.

Hoe gebruiken Turken inshallah in het dagelijks leven?

In het Turks is inşallah veelzijdig. Een paar typische voorbeelden:

• Een oprechte wens of hoop: "Sınavı geçersin inşallah", je slaagt voor het examen, als God het wil. Hier betekent het ongeveer "ik hoop het van harte".
• Een plan: "Haftaya görüşürüz inşallah", tot volgende week, inşallah.
• Een antwoord op een vraag over de toekomst: "Gelecek misin?" (kom je?) "İnşallah." Dat betekent vaak: ja, als er niets tussenkomt.
• Een gebed of zegenwens: bij iemands huwelijk, zwangerschap of nieuwe baan, "inşallah hayırlı olur", moge het goed uitpakken.
• Bij onverwacht nieuws: "Hayırdır inşallah", hopelijk is het iets goeds. Je hoort het als iemand onverwacht belt of over een vreemde droom vertelt. Arabischsprekenden zeggen in zo'n situatie khair inshallah.

Het is dus in de basis geen "nee", maar ook geen harde belofte. Het legt de uitkomst bij God en laat tegelijk ruimte voor wat er onderweg gebeurt.

Betekent inshallah ook "misschien" of "waarschijnlijk niet"?

Dat hoor je vaak, en het klopt gedeeltelijk. Omdat de uitdrukking de uitkomst openlaat, kan het in de praktijk een beleefde manier zijn om niets vast te leggen. Iemand die op een uitnodiging antwoordt met "inshallah" zegt soms oprecht dat hij zijn best doet, en soms dat hij het niet zeker weet of liever niet "nee" zegt. Het hangt van de toon, de relatie en de situatie af.

Een paar signalen helpen:

• Een warme toon, direct oogcontact en een concreet vervolg ("ik bel je woensdag, inşallah") wijzen meestal op een oprechte bedoeling.
• Een vage toon bij een concrete vraag ("kom je om acht uur?" "inşallah...") kan betekenen dat de ander het nog niet weet.
• Wil je zekerheid, vraag dan door: "Dus ik reken op je?" Dat is niet onbeleefd.

Zie het dus niet als een code voor "nee". Het is een woord met twee kanten, en de context vertelt welke kant op dat moment telt.

Wat zeg je terug als iemand inshallah zegt?

Een veelgebruikt antwoord is amin (amen), vooral als het een wens of zegen was. Bij een plan zeg je vaak gewoon "tamam" (goed) of "inşallah" terug. Als niet-moslim kun je ook simpelweg knikken, glimlachen en "hopelijk" zeggen; niemand verwacht dat je de uitdrukking letterlijk overneemt.

Gebruik je het zelf, doe dat dan oprecht en niet als grapje.

Inshallah bij daten en trouwen

Bij relaties en huwelijk komt inşallah veel voor. Tegen een date: "We zien elkaar zaterdag, inşallah." Over de toekomst: "Inşallah trouwen we ooit." Dat laatste klinkt voor wie het niet kent als een voorzichtige verklaring, maar het is vaak gewoon de normale manier waarop religieuze en traditionele Turken over hun toekomst praten. Het betekent niet dat iemand twijfelt over jou, maar dat de uitkomst voor hen niet alleen bij henzelf ligt.

Hoor je het van iemand die je leuk vindt, lees het dan in de context. Komt er een concreet voorstel achteraan, dan is het meestal gemeend. Blijft het bij vage woorden, dan kun je er rustig naar vragen. Het sluit aan bij hoe veel Turken over lot en timing denken; zie ook wat kısmet betekent in onvertaalbare Turkse woorden en hoe de stappen naar een huwelijk lopen in söz, nişan en nikah.

Inshallah, mashallah en bismillah: wat is het verschil?

De drie worden vaak door elkaar gehaald, maar ze horen bij een ander moment. Inshallah kijkt vooruit (als God het wil), mashallah kijkt naar iets wat er al is (wat God gewild heeft, met bewondering) en bismillah markeert het begin van iets (in de naam van God). Een overzicht van nog meer woorden vind je in onze lijst met Turkse woorden en hun betekenis.